De discussie in de media over de Balkenendenorm waar bestuurders in het publieke domein zich aan moeten houden , meest recent weer naar aanleiding van woningbouwcoöperatie Vestia, gaat voorbij aan wat werkelijk de kern van de zaak is: zijn bestuurders echt betrokken bij de organisatie waar zij toezicht op houden. Als het antwoord bevestigend is, moeten zij ook een passende beloning krijgen.

Met de regelmaat van de klok wordt er zowel in de politiek als in de media stelling genomen tegen bestuurders die in het publieke – en semipublieke domein meer verdienen dan de Balkenendenorm. Discussie daarover laait steeds weer op als een bestuurder minder goed heeft gefunctioneerd of ernstige fouten heeft gemaakt. Recent waren woningbouwcoöperaties (zoals Vestia) en ook zorg- en onderwijsinstellingen (zoals het Maasstad Ziekenhuis en de TU Delft) weer in opspraak.

Cruciale publieke – en semipublieke organisaties hebben behoefte aan stevige en ervaren bestuurders. Daarnaast horen deze organisaties de beschikking te hebben over krachtige Raden van Toezicht dan wel Raden van Commissarissen, die scherp en kritisch toezicht houden. In plaats van steeds de focus op beloning te leggen, dient de centrale vraag vooral te zijn of de beoogde bestuurders en toezichthouders vanuit een zekere gepassioneerdheid stevig leiding geven aan, en toezicht houden op, voor de Nederlandse samenleving vitale organisaties. Steeds als het mis gaat in het (semi) publieke domein, heeft dat te maken met bestuurders die volledig afgedwaald zijn van de kerntaak waarvoor zij zijn aangesteld. Aansluiting met de oorspronkelijke doelgroep waarvoor de organisatie werkt, is dan veelal verloren gegaan. Bovendien blijken toezichthouders in dergelijke situaties te zwak om tot krachtige bijsturing te komen of zelfs tijdig de bestuurders te ontslaan.

Het wordt hoog tijd dat de discussie over de kwaliteit en geschiktheid van bestuurders en toezichthouders in het (semi) publieke domein de boventoon gaat voeren. Daar hoort een passende beloning bij. De Balkenendenorm (€ 193.000,-) zou vervangen moeten worden door The Executive Norm van € 300.000,-. Die ophoging doet recht aan de zwaarte van de functie, het afbreukrisico en het beperkt aantal geschikte kandidaten. Tot slot dient er ook sprake te zijn van een balans tussen de beloning van de bestuurder en de toezichthouder. Bij Vestia was daar duidelijk geen sprake van met een bestuurder die € 500.000,- verdient en een commissaris die voor het toezicht € 8.000,- ontvangt.

Ik pleit er derhalve voor om The Executive Norm in te voeren, de discussie over de hoogte daarvan te beëindigen en de focus te verleggen naar de aanstelling van krachtige bestuurders en toezichthouders voor belangrijke (semi) publieke organisaties.